پروژه نواب تهران از دریچه مردم شناسی کاربردی

                                          

 اگربرای اولین بار گذرت به خیابان نواب تهران بیافتد، گمان خواهی برد که اینجا شهر باستانی رم هست، با ساختمان های آجری و قدیمی به هم پیوسته! حتما خواهی پرسید: اینجا کجاست و این بناها در دو طرف خیابان برای چه احداث شده اند؟ به شما پاسخ خواهند داد که برای حل مشکل بی خانمانی تعدادی از کارمندان دولت، این واحدها احداث شده اند و این چنین زیبا خودنمایی می کنند!! خیلی خوبه! طرح جالبی است ! و بدین گونه، مشکل 6600 کارمند بی خانمان حل شده است! ولی آیا کسی از بعد اجتماعی و فرهنگی به این پروژه عظیم نگریسته است؟ آیا این طرح،توانسته است مشکلات فرهنگی را حل نماید یا معضلاتی را ایجاد کرده است؟ از دیدگاه مردم شناسی ،حتی باید به ترکیب کارمندان با مردمی که در این منطقه ساکن هستند ، از تمامی جنبه ها؛ از جمله تحصیلی، شغلی، طبقاتی و…هم توجه می شد. آیا در این زمینه بررسی شده است؟ با نگاهی دقیق تر متوجه می شویم که اصلا این بناها هیچ رنگ و بویی از واحدهای مسکونی ندارند. و بیشتر شبیه واحدهای تجاری هستند .چرا؟

   چون در واحدهای مسکونی ، یک بلوک 40 واحدی ، نیاز به یک واحد نگهبانی با امکانات اولیه دارد. چیزی که در بلوک های نواب پیش بینی نشده است.  یک اتاقک نگهبانی برای یک مجتمع تجاری به چشم می خورد. به داخل واحدها می رویم . یک اتاق پذیرایی کوچک به عنوان اتاق انتظار پزشکان و دو اتاق خواب ، برای دو پزشک . با یک آبدارخانه 6 متری و یک دستشویی و حمام 3 متری یکسره! در هر صورت، کارمند بی خانمان با اینها خیلی راحت کنار می آید و خدا را شکر می کند که صاحب سرپناهی شده است. ولی او سر و صدای اتوبان را چه کند که  شیشه دوجداره هم برای آن کارساز نیست! مگر در دو طرف یک اتوبان، این چنین فشرده واحدهای مسکونی می سازند؟!! در کجای دنیا سراغ دارید؟!! حالا سرنوشت این بود که بسازند، آیا این 6600 واحد مسکونی نیاز به یک پارک ندارند؟! البته یک پارک کوچولو در فاز یک نواب درست شده است! آیا برای اینها نمی بایست واحدهای آموزشی پیش بینی می شد تا بچه هایشان را به مدرسه بفرستند؟!! آیا نیاز به حتی یک بیمارستان نبود که برای این تعداد عظیم درست شود ؟!! بگذریم که این قشر عظیم کارمند برای خرید مایحتاج به خیابان پشت نواب یعنی خیابان رودکی (سلسبیل) می روند و و آنجا را شبیه بازار رضا مشهد مقدس ساخته اند و به رونق اقتصادی این منطقه افزودند! ولی به چه بهایی؟! آیا همخوانی و همگونی بین ساختمان های بلند  نواب  و ساختمان های دو طبقه اطراف آن وجود دارد؟ مردمی که تا دیروز با آسایش کامل روی پشت بام های خود می خوابیدند، امروز حتی در حیاط خانه شان آسایش و آزادی شان سلب شده!!! چون در معرض دید بلند نشینان نواب قرار دارند.و این تاوان رونق اقتصادی بچه های این محل هست که بازارشان در رودکی رونق یافته، پس باید خانه هایشان از رونق بیافتد!! کجای دنیا این بناهای جور وا جور را در کنار هم دیدید؟؟!!!

   به پارکینگ های شخصی نواب می رویم. تونل های 200 متر در دو طبقه در زیر زمین (زیر خیابان)، بدون هیچ ارتباطی با واحد های مسکونی. وقتی از ماشینت در پارکینگ  پیاده شدی ، حداقل باید 600 یا 700 متری پیاده روی کنی تا به منزلت برسی!! و اگر با ماشینت بخواهی به جلوی منزلت بیایی، با توجه به تابلوهای ورود ممنوع، باید حداقل 3 تا 4 کیلومتر را طی کنی!! 160 پارکینگ برای حدود 400 واحد مسکونی که در اقدامی عجیب ، تعداد 80 پار کینگ به صورت یکجا به صورت تجاری به فروش رفته است!!! و حالا مالکان 400 واحد مسکونی باید با 80 پارکینگ کنار بیایند!!! البته یک تونل 200 متری در زیر خیابان، نیاز به آب و گاز و سرویس بهداشتی و نگهبانی نیاز داشت ، که هیچ کدام اینها در احداث پارکینگ ها مورد توجه قرار نگرفت و شکایت مالکان هم به جایی نرسید!! اما همت نواب نشینان خیلی بیشتر از اینهاست. و قدرت تطبیق نوع بشر، عجب قدرتی است که آنها خودشان را با محیط جدید وفق دادند و شرایط را برای خود به طرق مختلف آسان کردند.

     فلسفه طراحي بزرگراه نواب به عنوان شريان اصلي كه از شمال, بزرگراه چمران را به جنوب تهران متصل مي‌كند, از سال 1344 هجري شمسي مطرح گرديد. شهرداري تهران در سال 1369 هجري شمسي پس از تأكيد كميسيون ماده شوراي عالي معماري و شهرسازي ايران طراحي و اجراي بزرگراه مذكور را در دستور کار خود قرار داد. بر اساس اين طرح و به منظور تأمين هزينه‌هاي خريد پلاك‌هاي ثبتي و احداث بزرگراه مقرر گرديد, در مجاور توسعه 45 متري بزرگراه و به ميزان حداقل 5/27 متر از طرفين به ساخت و ساز مسكوني اختصاص يابد. به اين ترتيب توسعه اجرايي بزرگراه به ميزان 100 متر تعيين گرديد و مبناي كار طراحي در دو مرحله به شرح ذيل قرار گرفت: 1- بزرگراه, تقاطع‌ها, زيرگذر و روگذر 2- ساخت و ساز مسكوني, اداري, تجاري و فرهنگي. اجراي پروژه نواب از سال 1373 آغاز شده است.

 اگر در این پروژه عظیم، از صاحب نظران تمامی رشته های علمی ، از جمله جامعه شناسی و مردم شناسی کمک گرفته می شد؛ به یقین ، این طرح به شکل بهتری ایجاد می شد و رضایت مندی چه نواب نشینان و چه ساکنان حاشیه آن را جلب می کرد.

البته سخن از عدم توجه به مردم شناسی در این پروژه و دیگر پروژه ها در کشورخیلی  زیاد است که ادامه آن را به خوانندگان این سایت واگذار می کنیم.